Praat met je lichaam – waarom luisteren sneller werkt dan duwen

Praat met je lichaam – waarom luisteren sneller werkt dan duwen
Een cursist staat in mijn Qigong-les. Voeten op schouderbreedte, knieën licht gebogen. Aan de buitenkant klopt het plaatje.

Van binnen is het minder stil. Het lichaam voelt onwennig, misschien zelfs lastig. Er is spanning. Ongeduld. Dat hardnekkige idee dat dit toch gewoon zou moeten lukken. En als er iets schuurt of protesteert, klinkt automatisch de bekende gedachte: niet zo aanstellen.
Wanneer ik zeg: “Voel je adem,” blijft het vaag. Niet omdat er niets gebeurt, maar omdat luisteren naar het lichaam geen dagelijkse gewoonte is. Het lichaam wordt vaak ervaren als iets dat moet meewerken — niet als iets waarmee je in gesprek gaat.
Praten met het lichaam voelt in eerste instantie vreemd. Te zacht misschien. Te langzaam. En toch staat hij daar. In stilte. Met een lichaam dat al signalen geeft, en een aandacht die voorzichtig begint te verschuiven.

Van buiten rustig, van binnen commentaar
Hij staat daar keurig. Doet precies wat ik zeg. Van buiten ziet het er kalm uit. Van binnen hoor ik bijna het commentaar:
Wat doe ik hier eigenlijk?
Dit moet toch gewoon lukken?
Niet zo zeuren, lichaam.
Ik zie het vaak. Cursisten die hun uiterste best doen om het goed te doen, maar ondertussen vooral streng zijn voor zichzelf. Hun lichaam is iets dat moet presteren. Niet vertragen. Niet protesteren.
En dan vraag ik ineens: luister eens.
Wanneer voelen geen gewoonte is, voelt stilte ongemakkelijk. Praten met je lichaam lijkt zacht, misschien zelfs zwak. Alsof mildheid gelijkstaat aan opgeven.
Maar daar staat hij wel. In mijn les. Met een lichaam dat al lang signalen geeft, en een hoofd dat langzaam ontdekt dat hard zijn niet hetzelfde is als effectief zijn.

Qigong als oefening in luisteren
In Qigong is het lichaam geen object dat je corrigeert, maar een intelligent systeem dat je leert verstaan. De houding, de adem en de aandacht zijn geen losse onderdelen, maar één gesprek.
Waar veel bewegingsvormen vragen om doen, vraagt Qigong om opmerken. Je staat, je ademt, je verzacht — en ondertussen leer je iets essentieels: hoe het lichaam reageert als je niet duwt, maar uitnodigt.
Dat is voor veel mensen even schakelen. We zijn gewend om spanning te negeren of te overwinnen. In Qigong doen we het tegenovergestelde: we vertragen precies daar waar het lichaam iets zegt.
Niet om het probleem op te lossen, maar om het gesprek te openen.

Praat met je lichaam: waarom het werkt (en sneller dan je denkt)
We praten de hele dag. Met collega’s, partners, kinderen, cliënten. Maar één gesprek voeren we opvallend weinig: dat met ons eigen lichaam.
Klinkt zweverig? Blijf nog even. Want juist dit ondergewaardeerde stukje zelfzorg blijkt verrassend effectief — en steeds beter onderbouwd.

Je lichaam luistert voortdurend
Je lichaam is geen passief stuk hardware. Het reageert continu op je gedachten, je toon, je ademhaling, je intentie. Wie ooit gespannen schouders kreeg van een rotdag, weet dat eigenlijk al.
Maar het werkt ook andersom. Zachte, geruststellende innerlijke taal kan het zenuwstelsel kalmeren. Geen magie — gewoon biologie.
Binnen de psychoneuro-immunologie (het vakgebied dat de brug slaat tussen brein, hormonen en immuunsysteem) laten onderzoeken zien dat je innerlijke dialoog invloed heeft op onder andere:
* hartslag
* spierspanning
* stresshormonen
* pijnbeleving
* immuunreacties
Met andere woorden: je lichaam luistert. En het reageert sneller dan de klantenservice van een gemiddelde telecomprovider.

Waarom zachte taal zoveel doet
Als je lief praat tegen een kind, een dier of een gestreste vriend, zie je direct effect: ontspanning, zachtere ogen, meer rust.
Datzelfde systeem werkt ook bij jezelf.
Wanneer je jezelf geruststelt — “Het is oké, ik ben veilig, ik mag ontspannen” — activeer je het parasympathische zenuwstelsel. Dat is de interne herstelstand. De modus waarin:
* spieren loslaten
* zuurstof beter wordt opgenomen
* het immuunsysteem opschakelt
* ontstekingsreacties afnemen
* het brein stopt met doordraaien
En het mooie is: dit begint al binnen seconden.

Moet ik mijn lichaam dan toespreken alsof het een apart wezen is?
Nee. Je hoeft niet elke ochtend te zeggen: “Goedemorgen lever, hoe gaat het vandaag?”
Hoewel — niemand die je tegenhoudt.
Het gaat niet om toneelspel, maar om intentie.

Je lichaam voelt het verschil tussen:

❌ Kom op, stel je niet aan.


✔️ Ik hoor je. We nemen even rust. Je mag ontspannen.

Zelfs kleine verschuivingen in innerlijke taal hebben meetbare invloed op je fysiologie.

Wat je wél kunt doen
Zonder rituelen, zonder gedoe:
1. Leg een hand op je borst of buik
Adem iets langer uit dan in. Je lichaam begrijpt die taal direct.
2. Gebruik één simpele zin bij spanning
Bijvoorbeeld: “Laat maar zakken.”
Of: “Je bent veilig.”
3. Breng aandacht naar één gespannen plek
Vraag zachtjes: Wat heb je nodig?
Het antwoord komt vaak als ontspanning, niet als woorden.
4. Herinner je lichaam aan pauze
Niet als beloning of straf, maar als uitnodiging.
Het hoeft geen ceremonie te zijn. Kleine zinnen, zachte aandacht — dat is genoeg.

Waarom dit geen zweefwerk is
Ons lichaam werkt via feedback loops. Wat we denken beïnvloedt hoe we ons voelen, en dat gevoel beïnvloedt weer onze gedachten.
Als stress dit systeem kan ontregelen, kan geruststellende innerlijke taal het ook herstellen.
Neuro wetenschappelijk onderzoek laat zien dat ondersteunende, kalme gedachten onder andere:
* cortisol verlagen
* ontstekingsprocessen remmen
* pijndrempels verhogen
* herstelmechanismen activeren
Geen wierook. Geen mantra’s (mag wel, hoeft niet). Gewoon fysiologie.

De knipoog van Moeder Natuur
Misschien is het heel logisch. We zijn sociale wezens. Onze systemen zijn gebouwd om te reageren op geruststelling.
En wie is er altijd bij ons?
Juist.
Wijzelf.

Tot slot
Praten met je lichaam is geen truc, maar een zachte vaardigheid. Een gesprekspartner die je jarenlang hebt genegeerd, maar die wel 24 uur per dag voor je werkt.
Het vraagt geen perfectie. Alleen aandacht.
En af en toe een vriendelijk woord.
Je lichaam luistert al. Misschien is het tijd dat jij terugpraat.