Waarom jouw fascia (stiekem) juicht tijdens de Qigong-les
We kennen het allemaal: dat heerlijke, open gevoel na een goede Qigong-les of workshop. Je ademt dieper, staat steviger op je voeten en voelt je soepeler en meer ontspannen. Maar wat gebeurt er op dat moment eigenlijk onder je huid?
Een interessant onderdeel van ons lichaam speelt hierbij een rol: fascia, oftewel ons bindweefselnetwerk.
Of je nu al jaren Qigong beoefent of zelf als docent voor de groep staat: fascia is een fascinerend onderdeel van onze anatomie. Het helpt ons begrijpen hoe verschillende delen van het lichaam met elkaar verbonden zijn en hoe beweging, ontspanning en lichaamsbewustzijn samenhangen.
Laten we eens kijken naar de interessante verbinding tussen de oosterse bewegingsleer en de westerse anatomie!
Wat was fascia ook alweer?
Stel je fascia voor als een fijnmazig, driedimensionaal netwerk dat door je hele lichaam loopt. Het omhult en verbindt spieren, spiergroepen, pezen, organen, zenuwen en andere structuren.
Fascia zorgt er mede voor dat verschillende weefsels ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Het helpt bij de overdracht van krachten en speelt een rol in onze houding, bewegingsvrijheid en lichaamswaarneming.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat er anatomische verbindingen bestaan tussen verschillende spiergroepen via het fasciale netwerk. Dit ondersteunt het idee dat ons lichaam niet uit losse onderdelen bestaat, maar als één samenhangend geheel functioneert (Wilke et al., 2016).
Binnen de Chinese bewegingsleer spreken we al eeuwen over meridianen en de vrije stroom van Qi.
Interessant is dat onderzoekers overeenkomsten onderzoeken tussen bepaalde meridianen en fasciale verbindingen in het lichaam. Het fasciale netwerk zou mogelijk een anatomische rol kunnen spelen bij de werking van acupunctuurpunten en meridianen. De precieze relatie is nog niet wetenschappelijk vastgesteld (Bai et al., 2011).
Het zijn twee verschillende manieren om naar het menselijk lichaam te kijken, die elkaar op interessante punten kunnen aanvullen.
Waarom Qigong zo interessant is voor je bindweefsel
Fascia is levend weefsel dat zich voortdurend aanpast aan de manier waarop we ons lichaam gebruiken. Beweging en mechanische belasting spelen daarbij een belangrijke rol.
En laat dat nu precies zijn wat we tijdens Qigong doen!
Wat maakt onze manier van bewegen zo interessant?
Spiraal- en golfbewegingen
Fascia vormt een uitgebreid netwerk dat in verschillende richtingen door ons lichaam loopt. Tijdens Qigong maken we zachte rotaties, draaiingen en vloeiende golfbewegingen. Hierdoor krijgt het lichaam gevarieerde bewegingsprikkels en worden verschillende spier- en bindweefselstructuren op een natuurlijke manier belast.
De sponswerking
Je kunt fascia vergelijken met een sponsachtig netwerk waarin zich onder andere vocht bevindt. De hoeveelheid en verdeling van vocht spelen een rol bij de eigenschappen van het bindweefsel. Door beweging veranderen de mechanische krachten en kan ook de verdeling van weefselvocht veranderen. De zachte, afwisselende bewegingen van Qigong bieden het lichaam steeds opnieuw zulke prikkels.
Bewegen vanuit Song (ontspanning)
Een belangrijk principe binnen Qigong en Tai Chi is Song: het loslaten van onnodige spanning, zonder slap of krachteloos te worden. Je leert bewegen met zo min mogelijk overbodige spierspanning, terwijl je lichaam wel actief en gedragen blijft.
Spieren, pezen en fascia werken daarbij voortdurend samen. Dat kan bijdragen aan een soepelere en efficiëntere manier van bewegen. Onderzoek naar fasciale ketens laat zien hoe bindweefselverbindingen verschillende delen van het bewegingsapparaat met elkaar verbinden (Wilke et al., 2016).
Vertragen en voelen
Fascia bevat veel sensorische zenuwuiteinden en speelt daardoor ook een rol bij onze lichaamswaarneming. Wanneer we langzaam bewegen, rustig ademen en onze aandacht naar binnen richten, worden we ons bewuster van spanning, houding en bewegingsmogelijkheden.
Rustige beweging en aandacht kunnen bovendien bijdragen aan ontspanning en een betere regulatie van het zenuwstelsel.
Van de Qigong-beoefening naar het dagelijks leven
Of je nu Qigong beoefent om lekkerder in je vel te zitten, soepeler te bewegen of om de achterliggende principes beter te begrijpen: bewust bewegen heeft veel te bieden.
Je leert je lichaam op een andere manier kennen. Je ontdekt waar je onnodige spanning vasthoudt, waar beweging beperkt voelt en hoe je met aandacht en ontspanning meer bewegingsruimte kunt ervaren.
De combinatie van vloeiende bewegingen, een rustige ademhaling en gerichte aandacht maakt Qigong tot een bijzondere manier om lichaam en geest in samenhang te trainen.
Dus, als je de volgende keer tijdens een oefening je armen als vanzelf door de ruimte laat bewegen en je lichaam licht en soepel aanvoelt, sta dan eens stil bij wat er allemaal samenwerkt: je spieren, pezen, fascia en zenuwstelsel.
Een prachtig samenspel, waarbij je lichaam steeds opnieuw de kans krijgt om te bewegen, te ervaren en zich aan te passen.
Misschien is dat wel een van de mooiste inzichten van Qigong: niet harder werken aan je lichaam, maar leren er met meer aandacht en ontspanning mee samen te werken.
Wetenschappelijke bronnen en verdieping
Voor dit artikel is gebruikgemaakt van wetenschappelijke publicaties over fascia, bindweefsel en de mogelijke relatie tussen fasciale structuren en de traditionele Chinese bewegingsleer.
1. Anatomische verbindingen binnen het fasciale netwerk
Wilke, J., Krause, F., Vogt, L., & Banzer, W. (2016).
What Is Evidence-Based About Myofascial Chains: A Systematic Review.
Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 97(3), 454–461.
Deze systematische review onderzoekt de anatomische verbindingen tussen spieren via bindweefsel en de wetenschappelijke onderbouwing van fasciale ketens.
Lees de publicatie via PubMed
2. De mogelijke relatie tussen fascia en meridianen
Bai, Y., et al. (2011).
Review of Evidence Suggesting That the Fascia Network Could Be the Anatomical Basis for Acupoints and Meridians in the Human Body.
Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2011, Article ID 260510.
Deze publicatie bespreekt de hypothese dat het fasciale netwerk mogelijk een anatomische basis vormt voor acupunctuurpunten en meridianen.
Lees de volledige publicatie (open access)
Zelf ervaren?
Doe mee met deze mini-oefening !
De Oefening: De 'Fasciale Pols- en Arm-Spiraal'
Met deze simpele Qigong-beweging voel je direct de fasciale lijn van je vingertoppen tot aan je nek openen.
1. Ga ontspannen staan en breng je rechterarm zijwaarts omhoog tot schouderhoogte, met je handpalm naar boven.
2. Begin nu heel traag je hand en pols naar binnen te draaien (pink richting je lichaam), totdat je handpalm zover mogelijk naar achteren of zelfs weer omhoog wijst. Laat de beweging doorrollen in je elleboog en schouder.
3. Adem rustig in en voel de milde, diepe rek die over de hele lengte van je arm trekt. Dit is geen spierstretch, maar fasciale rek!
4. Draai op de uitademing de hele arm weer langzaam de andere kant op (handpalm naar buiten en open).
5. Doe dit 3 tot 5 keer heel vloeiend en wissel daarna van arm. Voel het verschil tussen links en rechts!
De Tip: Drink een glas water vóór de les
Fascia bestaat voor het grootste deel uit water. Als je uitgedroogd aan je Qigong-oefening begint, beweeg je letterlijk als een droge spons: het weefsel kan gaan haken en beschadigen. Drink een half uur voor de les of workshop een goed glas lauwwarm water. Door de vloeiende bewegingen die daarna volgen, pomp je dat vocht direct naar de cellen die het 't hardste nodig hebben!
Kom je ook in de flow?
Wil je wekelijks meedoen met de lessen, of ben je docent en wil je je tijdens een workshop of opleiding extra verdiepen in de kracht van Qigong en Tai Chi? Bekijk het actuele aanbod en meld je direct aan via info@studioneemtijd.nl !
Ik ben erkend Dans, Zhineng- en Tai Chi docent. Daarnaast heb ik de opleiding tot BOCAM therapeute gevolg, de medische basiskennis en vele andere bijscholingen in de medische qigong.
0 Reacties